साखरेचे भाव वाढण्यामागची खरी कारणे
नमस्कार शेतकरी बांधवांनो!
सध्या बाजारात साखरेच्या दरात मोठी वाढ झाल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे. साखरेचे दर वाढत असताना सर्वसामान्य ग्राहकांच्या खिशावर त्याचा परिणाम होत आहे; मात्र याच वेळी एक महत्त्वाचा प्रश्न शेतकऱ्यांकडून उपस्थित केला जात आहे — साखरेचा भाव वाढतोय, मग उसाला योग्य भाव कधी मिळणार?
साखरेच्या भाववाढीमागे नेमकी कारणे काय आहेत, हे समजून घेऊया.
सर्वात पहिले कारण म्हणजे साखरेचे उत्पादन कमी होण्याची शक्यता. चालू हंगामात ऊस उत्पादनावर विविध कारणांमुळे परिणाम झाला आहे. महाराष्ट्रासह काही प्रमुख ऊस उत्पादक भागांमध्ये अतिवृष्टी, पाणी साचणे आणि उसावरील रोग-किडींचा परिणाम झाल्याने ऊस उत्पादन कमी झाले. त्याचा थेट परिणाम साखर उत्पादनावर झाला.
दुसरे महत्त्वाचे कारण म्हणजे साखरेचा उपलब्ध साठा आणि बाजारातील पुरवठा. उत्पादन कमी झाले आणि बाजारातील मागणी कायम राहिली, तर उपलब्ध साखरेवर दबाव वाढतो. परिणामी बाजारभाव वाढण्याची शक्यता निर्माण होते.
तिसरे कारण म्हणजे सणासुदीच्या काळातील वाढती मागणी. गणेशोत्सव, दसरा आणि दिवाळीच्या काळात मिठाई, बेकरी, शीतपेय आणि खाद्यपदार्थ उद्योगाकडून साखरेची मागणी वाढते. मागणी वाढली आणि त्याच वेळी पुरवठा मर्यादित राहिला तर दरावर त्याचा परिणाम होतो.
याशिवाय व्यापारी आणि मोठे खरेदीदार भविष्यात भाव आणखी वाढतील या अपेक्षेने साखर साठवून ठेवत असतील, तर बाजारात उपलब्ध साखरेचा पुरवठा आणखी कमी होतो. त्यामुळे भाव वाढण्यास हातभार लागू शकतो.
आता आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा — इथेनॉल.
साखरेचे भाव वाढण्यामागे इथेनॉल निर्मितीसाठी साखर वळवली जात असल्याचे अनेकदा सांगितले जाते. मात्र केंद्र सरकारच्या आकडेवारीनुसार इथेनॉलसाठी वळवण्यात येणाऱ्या साखरेचा वाटा यंदा मागील काही वर्षांच्या तुलनेत कमी आहे. त्यामुळे सध्याच्या भाववाढीचे संपूर्ण कारण केवळ इथेनॉलला देता येणार नाही.
यासोबतच जागतिक बाजारातील साखरेचे दर, आंतरराष्ट्रीय पुरवठा आणि उत्पादनातील बदल यांचाही भारतीय बाजारावर परिणाम होतो.
परिस्थिती नियंत्रणात ठेवण्यासाठी केंद्र सरकारने शुल्कमुक्त साखर आयातीला परवानगी देण्यासारखी पावले उचलली आहेत, जेणेकरून देशांतर्गत बाजारात साखरेचा पुरवठा वाढवता येईल आणि दर नियंत्रणात आणता येतील.
पण शेतकरी बांधवांचा खरा प्रश्न इथेच आहे.
साखरेचा बाजारभाव वाढतो, साखरेच्या टेंडरचे दर वाढतात, कारखान्यांना चांगला दर मिळतो; मग ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांच्या उसाला त्याच्या उत्पादन खर्चाच्या तुलनेत योग्य आणि वाढीव दर का मिळू नये?
कारखान्यांना साखरेच्या वाढलेल्या दराचा फायदा होत असेल, तर त्या वाढीचा योग्य हिस्सा ऊस उत्पादक शेतकऱ्यांनाही मिळणे आवश्यक आहे.
साखरेचा भाव वाढण्याची कारणे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे; पण त्याहून महत्त्वाचे म्हणजे त्या वाढलेल्या दराचा फायदा शेतकऱ्याच्या हातात किती पोहोचतो, हा प्रश्न विचारणे गरजेचे आहे.
अशाच शेती, बाजारभाव आणि शेतकऱ्यांच्या प्रश्नांवरील महत्त्वाच्या माहितीसाठी शेतकरी अपडेटसोबत जोडलेले रहा.
जय जवान, जय किसान!
